Verslag opbrengst pilot ‘Kunst met een kleine- k’
De pilot Kunst met een kleine- k is een samenwerking tussen De Wever Dementieconsulenten (werving) en Stichting Stoute Schoenen, specialist in vitaliserende kunst- en cultuurprogramma’s voor senioren. De pilot richtte zich op mensen met beginnende dementie die zelfstandig wonen en hun mantelzorgers. Door middel van laagdrempelige, zingevende kunstactiviteiten – zoals schilderen en collage maken – onder begeleiding van professionele kunstenaars, werd onderzocht wat de betekenis is van samen kunst maken voor welzijn, onderlinge relaties en de ervaren kwaliteit van leven.
De opbrengst van de pilot is op meerdere niveaus duidelijk zichtbaar. Allereerst boden de bijeenkomsten ontspanning, plezier en afleiding van de dagelijkse zorgen die het leven met dementie vaak met zich meebrengt. Deelnemers gaven aan dat zij tijdens de kunstactiviteiten echt even uit hun hoofd zijn. “Je gaat op in datgene waar je mee bezig bent, wat erg prettig is,” verwoordde een deelnemer. De bijeenkomsten werden ervaren als waardevolle momenten in de week; een mantelzorger gaf aan: “Ik zou dit wel het hele jaar door willen doen.” Dit benadrukt de behoefte aan activiteiten die niet draaien om zorg, maar om beleving en ontspanning.
Tijdens het creatieve proces vervaagden de rollen van ‘zorger’ en ‘zorgvrager’. Beiden namen deel als gelijkwaardige makers, wat zorgde voor een andere dynamiek dan in het dagelijks leven. Mantelzorgers gaven aan hoe prettig het was om even geen mantelzorger te zijn, maar bijvoorbeeld “gewoon schoondochter”. Samen kunst maken zorgde voor plezier, gelijkwaardigheid en het gevoel samen iets nieuws te ontdekken.
Daarnaast bleek het bezig zijn met kunst een waardevolle manier om contact te leggen wanneer praten moeilijker wordt. Door het werken met kleuren, beelden en materialen ontstond een andere vorm van communicatie, waarbij gevoelens en ervaringen tot uiting kwamen zonder dat woorden nodig waren. Dit versterkte zowel de verbondenheid binnen de duo’s als het onderlinge contact in de groep. Het groepsgebeuren werd als bijzonder waardevol ervaren: samen kunst maken, uit de dagelijkse sleur stappen en de tijd op een andere manier besteden dan gewoonlijk.
Het maken van een kunstwerk gaf deelnemers een tastbaar resultaat om over te evalueren en op terug te kijken. Dit versterkte het gevoel van eigenwaarde en trots. Een mantelzorger vertelde: “Mijn man heeft de foto van zijn kunstwerk aan iedereen vol trots laten zien.” De succeservaringen – telkens iets nieuws uitproberen met een goed resultaat – droegen bij aan zelfvertrouwen en plezier.
De begeleiding door de kunstprofessionals werd door alle deelnemers zeer positief beoordeeld. Inspirerende voorbeelden uit de kunstgeschiedenis en een gestructureerde opbouw van de lessen maakten de activiteiten prikkelend en motiverend. De begeleiding werd ervaren als vriendelijk, professioneel, enthousiast en stimulerend. Ook de inzet van vrijwilligers werd als prettig en ondersteunend gewaardeerd.
Samenvattend laat de pilot Kunst met de kleine- k zien dat kunst en cultuur een waardevolle bijdrage leveren aan welzijn, zingeving en balans voor mensen met beginnende dementie en hun mantelzorgers. De pilot bracht ontspanning, beleving, zingeving, ontmoeting en plezier, en versterkte relaties met blijvende positieve ervaringen.
‘’Wij hebben zeer genoten van dit project!”
